The First
Od dłuższego czasu zabierałem się do przygotowania krótkiej notki o jednym z najlepszych europejskich zawodników jacy kiedykolwiek pojawili się w NHL. Okazja ku temu jest przednia, bowiem rok 2009 to dwudziesta rocznica jego ucieczki ze Związku Radzieckiego do Stanów Zjednoczonych. O kim mowa? Aleksander Mogilny.
Wybrany w drafcie 1988 przez Buffalo Sabres, podobnie jak wielu innych zawodników z ZSRR, nie miał łatwej drogi za ocean. Pozostałości po zimnej wojnie dawały o sobie znać, i Sowieci mocno chronili swoich zawodników. Każdy utalentowany gracz musiał wypełnić “obowiązek wobec kraju i służyć w armii”, co najczęściej oznaczało grę w moskiewskiej CSKA. Wyjątkiem byli tu legendarni Viacheslav Fetisov i Sergei Makarov, którzy w ramach nagrody za lata służby krajowi dostali zgodę na wyjazd do NHL.
Mogilny, przez wielu komentatorów uznawany za najbardziej utalentowanego zawodnika na świecie w tamtym okresie, nie miał zamiaru pogodzić się z przymusem gry w Rosji. Chciał spróbować swoich sił za oceanem, oraz przede wszystkim uciec od Viktora Tikhonova, słynnego trenera, z którym Mogilny nie miał najlepszych relacji. Na ten odważny krok Mogs (tak nazywany był przez kolegów w NHL) zdecydowałem się po zakończeniu Mistrzostw Świata Juniorów w Sztokholmie (1989r.). Mogilny opuścił hotel w którym mieszkała jego drużyna w ostatnią noc przed odlotem do ZSRR. To był bilet w jedną stronę.
Szefowie związku w ZSRR robili wszystko aby uniemożliwić mu grę w NHL. Straszyli, lamentowali, grozili — na nic to się zdało. Trzeba jednak przyznać, że Mogilny miał sporo szczęścia — nadchodzące przemiany ustrojowe w jego ojczystym kraju zdecydowanie wysuwały się na pierwszy plan. O młodym hokeiście zapominano, bądź najzwyczajniej w świecie jego sprawę odpuszczono. Początki Aleksandra w NHL nie były łatwe. Bariera językowa, inny styl gry oraz przede wszystkim częste podróże samolotami stanowiły dla niego największy problem.
Obserwatorzy widzieli w nim ogromny potencjał, lecz Mogilny nie mógł “wbić się” w rytm NHL. Sytuacje zmieniło dopiero przyjście do Sabres Pata LaFontaine. Ustawiony jako center ataku w którym występował Mogilny znakomicie współpracował z Rosjaninem. Aleks zdobył w tym sezonie 76 goli w 77 meczach co dało mu tytuł najlepszego strzelca ligi. Dołożył do tego 51 asyst.
Po sezonie 1995 Mogilny został wytransferowany do Vancouver Canucks. Buffalo pozyskali w zamian za niego, Mike’a Peca, Mike’a Wilsona oraz wybór w pierwszej rundzie draftu. O tym, że skrzydłowy potrzebuje dobrego centra aby pokazać pełnie swoich możliwości, można się było przekonać obserwując współpracę Mogilnego z Cliffem Ronningiem. Pierwszy sezon w barwach Canucks — i 55 goli na koncie. Niestety, potem nie było tak dobrze. Środowisko Vancouver wyraźnie nie służyło Mogilnemu, mimo że grał w jednym zespole z Pavlem Bure, swoim przyjacielem z czasów juniorskich (grali razem w jednym ataku, gdzie środkowym był Sergei Fedorov — zabójcza linia). Włodarze Canucks zdecydowali się zakończyć współpracę z Rosjaninem w trakcie sezonu 1999/2000. Oddali go do New Jersey Devils w zamian za Brendana Morrisona i Denisa Pedersona.
Dla Mogilnego było to dobre rozwiązanie. Pomógł Devils w zdobyciu Pucharu Stanleya, czym spełnił swoje marzenie. W następnym sezonie po raz kolejny udowodnił że posiada ogromne umiejętności. Zdobył 43 gole, co było najlepszym wynikiem w New Jersey. W roku 2001, jako wolny agent, podpisał kontrakt z Toronto Maple Leafs. W trakcie dwóch lat gry w barwach “Klonowych Liści” zdobył 57 goli — nie przełożyło się to jednak na sukcesy drużyny. Po rozstaniu z Maple Leafs ponownie dołączył do składu New Jersey, ale nie był to taki powrót o jakim marzył Mogilny. Co raz częściej dokuczały mu kontuzje, nie był już tak efektywnym zawodnikiem jak kiedyś. Odesłano go do “farmy” Devils — Albany River Rats. Jak okazało się później, że Aleks już nigdy nie wrócił na tafle NHL. Karierę zakończył po sezonie 2006/2007, w którym nie zagrał ani jednego spotkania z powodu kontuzji.
Osiągnięcia Mogilnego są imponujące: Puchar Stanleya, Złoto Olimpijskie, tytuł Mistrza Świata zarówno seniorski jak i juniorski, pięć występów w meczu All-Star. I to, co najważniejsze — w trakcie 1114 spotkań na taflach NHL, Mogilny zdobył 512 goli i zanotował 606 asyst.
Aleksander Mogilny to postać wyjątkowa w historii hokeja na lodzie. Był pierwszym Rosjaninem który zdecydował się na ucieczkę ze Związku Radzieckiego by grać w NHL. Był pierwszym europejczykiem, który został mianowany kapitanem drużyny w NHL. Był pierwszym Rosjaninem, który zagrał w meczu All-Star. Był przede wszystkim wspaniałym zawodnikiem.
